Il territori alpin survegn in stausch da modernisaziun. Quai che sa cumprova en auters centers turistics, vegn surpiglià er qua: saja quai novs stils da construcziun e d'endrizzament, innovaziuns tecnicas u er furmas da divertiment modernas.
Ils giasts èn en gir sin plaun internaziunal ed enconuschan ils trends dal temp. Ils lieus da cura s'adatteschan: Lur orchesters sunan ils medems «hits» sco en auters lieus da cura europeics. Las cuschinas servan tratgas tenor ils gusts e las dietas actualas. Las chasas da cura surpiglian novas metodas da tractament, ed ils coiffeurs porschan las frisuras ch'èn gist moda en las citads grondas.
Navigar a vela sin il glatsch a San Murezzan
Archiv cultural d'Engiadin'Ota, Zuoz
Ideas en la bagascha
La glieud ch'è en gir per lavurar, sa recrear u tschertgar aventuras, porta novas ideas en las Alps. Giasts da l'Engalterra e da l'America fan enconuschent a San Murezzan il tennis, il curling ed il sport da bob. A Lech a l'Arlberg introduceschan burgais da dalunsch e damanaivel il sport da skis e mettan uschia la basa per il turissem d'enviern. A Meran cumenzan medis d'ordaifer ad experimentar cun novas terapias.
Quai che vegn l'emprim savens contemplà cun sceptica, sa fa valair svelt. Sche novas ideas sa cumprovan, vegnan lur auturas ed auturs bainbaud considerads sco pioniers acclamads. Lur nums dattan stima als lieus e portan lur reputaziun lunsch sur la regiun or.
Illustraziuns
1. Chapella da cura Meran (PM)
Per sia musica da cura engascha Meran il 1855 il dirigent d'orchester Curt Kalpac da la Boemia. Pli tard derivan er il dirigent d'orchester Adalbert Schilha e ses musicists da la Boemia. Pervia da lur buna scolaziun èn els spezialmain dumandads en ils lieus da cura alpins. Blers han sunà avant en lieus da bogns renumads sco a Karlsbad, Marienbad u Franzensbad e preschentan novas furmas da la musica da saut e da divertiment. A partir da la fin dals onns 1860 concertescha la chapella da cura da Meran er en la chasa da cura a Tarasp.
Palais Mamming Museum, Meran/o
2. Teleferica Vigiljoch (TM 4093557)
Ils 31 d'avust 1912 vegn messa en funcziun a Lana sper Meran ina da las emprimas telefericas dal mund. Vegnida planisada è ella dal pionier svizzer da la construcziun da viafiers Emil Strub. Dad el vegn er in sistem decisiv per viafiers a roda dentada, che vegn duvrà tranter auter tar la viafier da la Jungfrau e tar la Rittnerbahn (Tirol dal Sid). Gia il settember 1912 fan passa 9000 passagiers diever da la teleferica da Lana al Vigiljoch.
Touriseum – Südtiroler Landesmuseum für Tourismus/Museo provinciale del turismo, Meran/o
3. Foto Oertel
Il medi tudestg Max Joseph Oertel sviluppescha cun la «Terrainkur» ina terapia empermettenta: ir cun mesira sin vias calculadas exactamain, duai mitigiar disturbis dal cor e da la circulaziun. Sco emprim lieu per applitgar sia terapia elegia el il 1885 Meran, ch'è enconuschent per ses clima d'enviern miaivel. Suenter la scuverta dal bacil da tuberculosa sto il lieu desister sin persunas malsaunas dal lom ch'èn contagiusas; Oertel gida a la citad da cura ad in nov profil medicinal.
Wiki Commons
4. Foto Prinzi ereditar
Da l'America e da l'Engalterra portan giasts d'enviern bainstants ils sports da skeleton e da bob a San Murezzan. Els remplazzan las schlieusas da lain indigenas cun bobs d'atschal ch'èn tecnicamain bler pli avanzads, fundeschan qua l'emprima uniun da bob dal mund e finanzieschan la construcziun da pistas da glatsch. Sin il maletg dal 1911 emprova il prinzi ereditar tudestg Wilhelm von Preussen dad ir cun bob a San Murezzan.
Archiv da maletgs UFSPO
Viktor Sohm (1869 Dornbirn – 1960 Trogen)
Il pionier da skis dal Vorarlberg Viktor Sohm maina tras enturn il 1900 numerusas primascensiuns da muntognas e da skis en las Alps. Il 1906 maina el l'emprim curs da skis a l'Arlberg.
Lechmuseum, Lech
Enavos a la survista >